terug naar alle events

Nationale Economendebat 2017

De toekomst van de Europese Unie

Dinsdag 3 oktober 2017
Volg FD BNR LIVE
Delen

Verslag

Hoe ziet de toekomst van de Europese Unie eruit? Daarover gingen economen van naam en faam met elkaar in de discussie tijdens het Nationale Economendebat 2017.

Tekst: Sjors Rodenburg

Europa is hot. Terwijl er twee jaar geleden nog een heus anti-Europa-sentiment heerste, is de stemming sindsdien een stuk positiever. Met een aantrekkende economie en de verkiezing van de pro-Europese Emmanuel Macron gaat de Europese Unie voor de wind.

Meer integratie

Het wekte dan ook geen verbazing dat Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker in zijn European State of the Union, die hij half september voordroeg in het Europees Parlement, van die gelegenheid gebruikmaakte om te pleiten voor meer Europese integratie. Zo moeten de eurozone, het Schengengebied en de bankenunie worden uitgebreid.

‘We hebben er in Nederland belang bij dat er een goede deal komt met de Britten’, aldus Harry Garretsen. Maar hoe ziet de toekomst van de EU er volgens economen uit? Moeten we nu vaart maken met verdere integratie? Wat betekent de brexit voor de Nederlandse handel? En is de harmonisering van de arbeidsmarkt een logisch gevolg van het vrije verkeer van EU-burgers? Die vragen kwamen voorbij tijdens het tweede Nationale Economendebat op dinsdag 3 oktober in Maarssen.

Brexit

Hoewel veel Nederlanders de Britten niet tegemoet willen komen in hun zelf gecreëerde probleem, schieten we ons daarmee vooral in de eigen voeten, waarschuwt Harry Garretsen, hoogleraar International Economics and Business aan de Rijksuniversiteit Groningen. ‘Onze eerste reflex is toch: eigen schuld, dikke bult. Maar we hebben er in Nederland belang bij dat er een goede deal komt.’

De cijfers spreken voor zich: na Duitsland en België is Groot-Brittannië de belangrijkste handelspartner van Nederland. Totaal gaat er voor bijna €40 mrd aan diensten en goederen de Noordzee over. De brexit — en daarmee de beperking van het vrije verkeer van goederen — is dus helemaal niet zo grappig, zegt ook econoom en FD-columnist Mathijs Bouman. Om hier blijvend aan herinnerd te worden heeft hij de exportcijfers uitgeprint en aan zijn monitor geplakt.

Niet helemaal overboord

Volgens zowel Bouman als Garretsen moet de Nederlandse regering er dan ook alles aan doen om ervoor te zorgen dat Britten niet helemaal buitenspel worden gezet door met name Frankrijk en Duitsland. ‘Nederland is het haakje waaraan de Britten kunnen peuteren’, zegt Bouman. ‘Rutte is natuurlijk ook een anglofiel, hij vindt het prachtig daar.’

Terwijl de Britten de Unie verlaten, wil Juncker de overgebleven 27 lidstaten juist verder met elkaar verenigen. Een scenario waar Bouman zich wel in kan vinden. ‘Er is alleen een weg vooruit of achteruit’, stelt de FD-columnist, die er stilletjes aan toevoegt geen fan van Juncker te zijn. En dan gaat hij liever vooruit. ‘Of je stopt er mee of je gaat door. De eurocrisis is het bewijs dat het huidige Europa niet functioneert.’

Poen en banen

Garretsen is het niet met Bouman eens. Hoewel hij als econoom wel de voordelen van een federaal Europa ziet, is dit vooralsnog toekomstmuziek. ‘Het is politiek gezien een brug te ver. We zijn blij dat er nu een positieve stemming in Europa heerst, maar tegelijkertijd zijn we slecht af als we niet goed luisteren naar eurosceptici.’

Om die scepsis weg te nemen, zouden Europese ondernemingen vaker en beter de voordelen van de open grenzen moeten benadrukken, zeggen beide economen. ‘Bedrijven kunnen dat veel beter dan politici’, aldus Bouman. ‘Ze moeten gewoon vertellen dat het ons poen oplevert en banen en welvaart.’

Kapitaalmarktunie

Om nog meer banen en welvaart te creëren, is eigenlijk een kapitaalmarktunie nodig, zegt William De Vijlder, hoofdeconoom bij BNP Paribas. Hiermee wordt het voor mkb-bedrijven makkelijker om geld aan te trekken van buiten hun eigen land. Tegelijkertijd kunnen beleggers en spaarders eenvoudiger in de hele unie investeren. ‘We moeten ons daar absoluut op focussen.’

En daar moeten we wat De Vijlder betreft niet te lang mee wachten. Immers: je repareert je lekke dak als de zon schijnt. ‘We zitten nu in een fantastische hoogconjunctuur in Europa’, weet de hoofdeconoom van BNP Paribas. ‘We wonen in een mooi huis, maar het is niet af. Het is nu de tijd om snel iets te doen.’

Banen inpikken

Toch is het maar de vraag of ‘meer Europa’ politiek haalbaar is, nu er vooral in de rijke landen het sentiment heerst: de Europeanen uit de armere lidstaten pikken onze banen in. Onterecht, vindt Adriaan Schout, onderzoeker en Europacoördinator bij instituut Clingendaal, die eraan toevoegt dat vrij verkeer van personen in alle landen voor groei zorgt. ‘Iedereen begint te piepen en te knarsen, terwijl het maar over een klein deel van de arbeidsmarkt gaat. Het is een politiek probleem.’

Jan van Ours, hoogleraar toegepaste economie aan de Rotterdam Erasmus School of Economics, spreekt eerder van een juridisch probleem. ‘Arbeidsmigratie is economisch gezien goed, maar je moet er wel voor zorgen dat ze onder Nederlandse voorwaarden gaan werken.’ En daar gaat het vaak mis. De metafoor van de Oost-Europese vrachtwagenchauffeur die tegen een fractie van het Nederlandse loon rijdt, is snel gemaakt.

Harmoniseren

Het principe van ‘gelijk loon voor gelijke arbeid’ vindt Schout maar ‘dubieus’. ‘We concurreren heel veel. Er zijn zat zzp’ers die onderling hetzelfde werk doen, maar elkaar beconcurreren op prijs. Dat is gewoon het marktmechanisme.’ Van Ours noemt het juist een ‘heel mooie stelling’. ‘Dat zeggen we overal over: man en vrouw, autochtoon en allochtoon.’

Over het wel of niet volledig harmoniseren zijn beide economen het eens: niet doen, want onverstandig. ‘Harmoniseren neemt prikkels weg die je nodig hebt om te concurreren’, doceert de Clingendaal-onderzoeker. Zijn collega uit Rotterdam is minder diplomatiek in zijn bewoordingen. ‘Harmonisering is echt flauwekul’, zegt van Ours. ‘Landen moeten zelf kiezen hoe ze hun arbeidsmarkt organiseren.’

Lees meer
Debat terugluisteren Delen
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys

Sprekers

Mathijs Bouman

Econoom en journalist

Schrijft twee keer per week een column voor Het Financieele Dagblad en staat als commentator voor de camera’s van Nieuwsuur.

Harry Garretsen

Hoogleraar economie Rijksuniversiteit Groningen

Ook decaan van de Faculteit Economie en Bedrijfskunde. Daarnaast is Garretsen onder meer plaatsvervangend kroonlid bij de SER.

Godelieve van Heteren

Voorzitter Europese Beweging Nederland

Haar netwerkorganisatie heeft als doel om het debat aan te jagen over Europa. Eerder directeur van Cordaid en Tweede Kamerlid.

Jan van Ours

Hoogleraar economie Erasmus School of Economics

Legt in zijn werk de focus op arbeid, gezondheid en geluk. Eerder was hij al hoogleraar arbeidsmarkteconomie aan Tilburg University.

Adriaan Schout

Europacoördinator instituut Clingendaal

Weet alles van Europese integratie, governance en organisaties. Werkte eerder als onafhankelijk expert voor de Europese Commissie.

William De Vijlder

Group Chief Economist BNP Paribas

Verantwoordelijk voor het economische beleid van de Franse bank. Eerder onder andere als Managing Director bij Fortis Investments.

Presentator

Rens de Jong

Presentator, journalist, dagvoorzitter

Presentator BNR Nieuwsradio en RTL Z. Gespecialiseerd in innovatie, ondernemerschap en human capital.

Locatie

InnStyle

Herenweg 55, 3602 AN Maarssen

Plan uw route

Onze locatie is eenvoudig met de auto te bereiken. Komt u met het OV? Neem dan vanaf station Maarssen bus 34 of 36 en stap over op bus 35 bij halte Dr. Plesmanlaan. U stapt uit bij halte Maarsseveense Plassen.

Vanaf station Utrecht Centraal neemt u stadsbus 6 richting Overvecht. Bij halte Zamenhofdreef Utrecht stapt u over op bus 35. U stapt uit bij halte Maarsseveense Plassen, Maarssen. Let op, er rijden op dit traject 8-persoons busjes.

Partner

Onderstaande informatie is afkomstig van onze partners

Gevestigd in Nederland sinds 1863 als de Nederlandsche Credit- en Deposito Bank, heeft de internationale financiële groep BNP Paribas haar wortels in Nederland. In 2000 is BNP Paribas zoals we haar nu kennen ontstaan, dankzij een fusie tussen BNP en Paribas. BNP Paribas Nederland biedt met een team van 1.000 medewerkers een uitgebreid scala aan financiele producten en diensten, zowel op particulier als zakelijk niveau.