terug naar alle events

Nationale Economendebat 2016

Impact van globalisering op de samenleving en de internationale concurrentiepositie

Woensdag 2 november 2016
Volg FD BNR LIVE
Delen

Verslag

Wat is de impact van globalisering op onze samenleving en op de internationale concurrentiepositie van Nederland? En hoe zorgen we ervoor dat Nederland internationaal een rol van betekenis blijft spelen?

Internationale vrijhandel is een groot goed. Het bedrijfsleven, overheden en de economische wetenschap waren het jarenlang unaniem met elkaar eens over dit onderwerp, want het zou groei en welvaart brengen. Maar dat verandert.

Verzet

Anno 2016 groeit de weerstand tegen verdere liberalisering van de handel. Mensen zijn bang dat ze hun baan verliezen omdat de productie zich verplaatst naar lagelonen landen. Daarnaast vrezen ze dat het sociale vangnet verdwijnt omdat een kleinere groep werkenden een groeiende groep werklozen moet onderhouden. En dus groeit het verzet tegen vrijhandelsverdragen met Canada en de Verenigde Staten.

Is het inderdaad een ongelukkig huwelijk? Kunnen vrijhandel en sociale zekerheid onmogelijk samengaan? Dat was het thema van het Nationale Economendebat in de Nieuwe Liefde in Amsterdam. In een overvolle zaal verzamelden economen en het publiek zich om na te denken over dit probleem en de mogelijke oplossingen te bespreken.

Achterliggende gedachte

De gedachte achter vrijhandel is dat er wereldwijde arbeidsverdeling ontstaat; dingen worden daar geproduceerd waar ze het meest efficiënt gemaakt kunnen worden. En dat levert uiteindelijk een grotere welvaart op.

Bijzonder hoogleraar arbeidsverhoudingen aan de Universiteit van Amsterdam Paul de Beer vertelt dat er momenteel meer oog is voor de keerzijden van globalisering. ‘Er zit een kink in de kabel als het gaat om verdere uitbreiding, maar dat is ook terecht want we moeten stilstaan bij de neveneffecten. Het is geen automatische trend die zich voortzet.’

Doordat globalisering ook sociale zekerheid, mensenrechten en het milieu raakt, groeit de weerstand onder een steeds groter wordend deel van de bevolking. Deze aspecten zijn namelijk geen onderdeel van handelsverdragen. Zouden ze niet juist het uitgangspunt voor de onderhandelingen moeten zijn, vragen critici zich af. Pas als dat gebeurt, is er een mondiale gouden standaard.

Laaghangend fruit

‘Vrijhandel heeft zich tot nu toe vooral gericht op het verlagen van de tarieven, en dat is laaghangend fruit’, vertelt Arnold Merkies, econoom en lid van de Tweede Kamer namens de SP. Tegenwoordig raakt het de rechten van consumenten, van werknemers en dat ligt veel gevoeliger, aldus Merkies. De verliezers worden zichtbaarder.

Volgens hoogleraar Economie aan de Vrije Universiteit in Rotterdam, Pieter Gautier, hebben economen die gevolgen te veel over het hoofd gezien. Verliezers zouden via belastingen gecompenseerd moeten worden, maar in praktijk gebeurt dat onvoldoende. Om mensen voorstander te laten zijn van globalisering moet die compensatie van de verliezers wel plaatsvinden, legt Gautier uit. BNP Paribas Chief Economist William de Vijlder wijst erop dat een land wel voor voldoende inkomsten moet zorgen als het een systeem van sociale zekerheid wil financieren.

Consumenten

Dat consumenten de verliezers zijn is niet zo gek, stelt Merkies, want de onderhandelingen worden gevoerd door handelsdelegaties, geen consumentenorganisaties. ‘Handelsdelegaties houden zich voornamelijk bezig met de export en gaan niet uit van het overkoepelende perspectief: wat is nodig voor de maatschappij als geheel.’

Bekijk ook de video-impressie.
Gautier zegt dat het mogelijk is om dit te realiseren, als we iets van onze soevereiniteit opgeven. Zeker als het gaat om milieumaatregelen is dit goed mogelijk. ‘Dat kan beter binnen Europa en het liefst zelfs internationaal’, aldus Gautier.

Legimiteit

Vrijhandel en vrij verkeer van mensen en kapitaal leiden nou eenmaal tot grotere vormen van ongelijkheid , stelt Bas Jacobs, hoogleraar Economie en Overheidsfinancien aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. ‘Want je probeert een comparatief voordeel te benutten. Handel creëert altijd winnaars en verliezers.

Jacobs biedt ook een mogelijke oplossing. ‘Maak een brede welvaartsanalyse bij het opstellen van vrijhandelsverdragen. Kijk niet alleen naar de handelsvoordelen, maar ook naar milieu- en verdelingseffecten, productstandaarden, arbeidsvoorwaarden. Als het scheef is en de handelsvoordelen kleiner zijn dan de kosten die je maakt om iedereen te compenseren, dan moet je het niet doen!’

Het gaat om legitimiteit van globalisering, aldus Robert Went, econoom en werkzaam bij de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid. Probeer niet de handel terug te draaien, maar denk opnieuw na over de te nemen stappen die de globalisering inclusief maken. Went verwijst naar zeven actiepunten uit een SER advies eerder dit jaar voor Europa en de VS ten aanzien van TTIP, zoals hogere arbeidsnormen, het belang van het milieu. Het zijn goede stappen om het handelsbeleid te resetten, aldus de econoom.

Lees meer
Debat terugluisteren Delen
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys
Foto: Sander Nieuwenhuys

Sprekers

Paul de Beer

Hoogleraar Universiteit van Amsterdam

Ook directeur van het Wetenschappelijk Bureau voor de Vakbeweging. Daarnaast bestuurslid van SEO Economisch Onderzoek.

Pieter Gautier

Hoogleraar algemene economie aan de VU Amsterdam

Daarnaast is hij als redacteur verbonden aan het Journal of the European Economic Association (JEEA).

Bas Jacobs

Hoogleraar Erasmus Universiteit Rotterdam

Daarnaast voorzitter van de Koninklijke Vereniging voor de Staathuishoudkunde. Regelmatig is zien en te horen in de media.

Arnold Merkies

Tweede Kamerlid SP

Voert binnen de fractie het woord over economie en financiën. Daarvoor zes jaar medewerker financiën binnen de SP-fractie.

William De Vijlder

Group Chief Economist BNP Paribas

Verantwoordelijk voor het economische beleid van de Franse bank. Eerder onder andere als Managing Director bij Fortis Investments.

Robert Went

Wetenschappelijk medewerker WRR

Blij met alle kritiek rondom TTIP omdat burgers zich massaal interesseren het handelsverdrag tussen de EU en de VS.

Presentator

Rens de Jong

Presentator, journalist, dagvoorzitter

Presentator BNR Nieuwsradio en RTL Z. Gespecialiseerd in innovatie, ondernemerschap en human capital.

Locatie

De Nieuwe Liefde

Da Costakade 102, 1053 WP Amsterdam

Plan uw route

Partner

Onderstaande informatie is afkomstig van onze partners

Gevestigd in Nederland sinds 1863 als de Nederlandsche Credit- en Deposito Bank, heeft de internationale financiële groep BNP Paribas haar wortels in Nederland. In 2000 is BNP Paribas zoals we haar nu kennen ontstaan, dankzij een fusie tussen BNP en Paribas. BNP Paribas Nederland biedt met een team van 1.000 medewerkers een uitgebreid scala aan financiële producten en diensten, zowel op particulier als zakelijk niveau.

Andere events