terug naar alle events

Het Nationale Arbeidsmarktdebat

Over de toekomst van werk en werken

Maandag 7 november 2016
Volg FD BNR LIVE
Delen

Verslag

Flexwerken, zzp’en, een leven lang leren, robotisering en digitalisering. De arbeidsmarkt verandert in een razend tempo. Hoe leiden we deze ontwikkelingen in goede banen?

Daar draaide het om bij het Nationale Arbeidsmarktdebat van 7 november. Aan politiek Den Haag was de vraag hoe ze ervoor zouden zorgen dat de Nederlandse arbeidsmarkt gezond blijft.

Zes Kamerleden gingen op drie thema’s met elkaar in debat. Het eerste thema, technologie, werd ingeleid door stand-up filosoof en ideeënbedenker, Martijn Aslander. Zijn boodschap aan de politiek als het om technologie gaat: stop met plannen, vind je weg door trial and error en wees eerlijk over wat je niet weet. En, vraag hulp aan de samenleving, want daar zijn genoeg mensen die staan te trappelen om mee te denken en mee te helpen.

Banen creëren

Kamerleden John Kerstens (PvdA) en Pieter Heerma (CDA) beten het spits af. Kerstens voelde weinig voor ‘trial and error’ en Heerma vond dat er eerder te weinig dan te veel plannen worden gemaakt. Het draait om banen creëren, stelde Kerstens. Voor alle banen die door technologische innovatie zijn verdwenen, zoals conciërges, verpleeghuismedewerkers, moeten maatschappeilijk relevante banen terugkomen, banen bij de overheden, maar ook in het bedrijfsleven. Maar dat was volgens Heerma het oude denken, “subsidiebanen werken niet”, dat zien we volgens de CDA’er al decennia lang. Hij pleitte ervoor om het verschil tussen vast en flex kleiner te maken en vond wel dat er iets moest gebeuren voor de mensen van wie de banen nu verdwijnen of worden overgenomen door robots, maar hij zocht de oplossing in omscholing.

In een korte reactie pleitte Linda Voortman (GroenLinks) voor herverdeling van werk, bijvoorbeeld door een 32-urige werkweek, wilde Bas van ’t Wout (VVD) dat we al lang voor een dreigend ontslag nadenken over waar we over tien jaar willen staan, was Wouter Koolmees (D66) ervan overtuigd dat technologie uiteindelijk niet ten koste van het aantal banen gaat en stelde Paul Ulenbelt (SP) dat sector en overheid verantwoordelijk zijn voor omscholing

Flexibilisering

Het tweede thema, flexibilisering leidde Country Director van USG People, Raymond Puts in. Zijn punt: waar overal de keuzevrijheid toeneemt, zodat iedereen zelf zijn telefonie-abonnement kiest, zijn hypotheek en zorgverzekering, de arbeidsmarkt hopeloos achterblijft. Vakbonden en politieke partijen houden de flexibilisering van arbeid tegen. Zijn oproep aan de politiek: flexibele banen zijn een verworvenheid, straf dat niet af, maar stimuleer het.

Bas van ’t Wout (VVD) en Paul Ulenbelt (SP) pakten het debat over flexibilisering op. De Wet Werk en Zekerheid was voor de VVD geen moment om de champagne te ontkurken, zei Van ’t Wout. Bij deelname aan het nieuwe kabinet zal de VVD de sociale partners met deze wet terugsturen naar de tekentafel, beloofde hij. Ulenbelt benadrukte dat de wet er nooit geweest zou zijn, als het aan de SP lag. De WWZ maakt vast duurder en daarmee flex aantrekkelijker, terwijl flex juist duurder zou moeten zijn om vaste contracten aantrekkelijker te maken voor werkgevers, stelde hij. En binnen die vaste baan zou het werk zelf best flexibel mogen zijn met afwisselende taken.

Valse belofte

Een baan voor het leven was volgens Van ’t Wout een valse belofte en maakte werknemers niet wendbaar voor de arbeidsmarkt. Niet voor het leven, daar was Ulenbelt het mee eens, een vaste baan is ook niet bedoeld voor het leven, maar voorkomt wel ‘wegwerparbeid’.

In een korte reactieronde na het tweede debat, riep Wouter Koolmees (D66) op om het verschil tussen flex en vast kleiner te maken, wilde Pieter Heerma (CDA) dat iedereen, ook de zzp’ers, verplicht verzekerd zijn tegen ziekte, pleitte Linda Voortman voor een langer tweede tijdelijk contract en een individueel scholingspotje en wilde John Kerstens (PvdA) de tweedeling op de arbeidsmarkt aanpakken, zonder de weg naar flex-banen af te sluiten, maar hij zag wel meer mogelijkheden voor een gelijk speelveld binnen een vast contract.

Werk en opleiding

Voor het derde debat, over werk en scholing, gaf Frank Kalshoven, directeur van de Argumentenfabriek, de voorzet. Hij stelde voor afstand te nemen van het vaste contract voor onbepaalde tijd en kwam met een alternatief: een leer-werkcontract voor zeven jaar. Na die zeven jaar volgt geen ontslagvergoeding, maar na 6,5 jaar bespreken werkgever en werknemer samen of er nieuw contract voor zeven jaar moet komen. De kosten die bespaard blijven omdat de ontslagvergoeding verdwijnt, kunnen dan in scholing worden gestopt.

Het scholingsdebat pakten Wouter Koolmees (D66) en Linda Voortman (GroenLinks) op. Voor Voortman klonk het zevenjaarcontract als een welkome aanvulling op wat er al bestaat. Vooral het scholingsaspect trok haar aan, als dat tenminste vanaf dag één in zou gaan. Wouter Koolmees noemde Kalshovens oplossing ouderwets. De focus op scholing prees hij wel, maar hij zag liefst het hele onderscheid tussen vast en flex verdwijnen. Eén standaardcontract, weliswaar vaster dan flex maar met minder bescherming bij bijvoorbeeld ontslag.

Transitievergoeding

Voortman wilde de transitievergoeding voor na het ontslag ombuigen naar een scholingsbudget dat al gedurende de baan beschikbaar is. Iets waar Koolmees zich in kon vinden. Als voorbeeld nam hij de brandweerman. Natuurlijk kun je iemand van 64 niet meer een brandend huis in sturen, zei hij, maar je ziet al lang van tevoren aankomen dat iemand 62 wordt, denk al op het moment dat de brandweerman 40 is na over wat hij later kan gaan doen, en richt de scholing daarop in.

Frank Kalshoven van de Argumentenfabriek benadrukte dat de kosten van scholing niet onderschat moeten worden, de overheid moet daar flink de beurs voor trekken. In reactie daarop zei John Kerstens (PvdA) dat een simpel rekensommetje laat zien dat de transitievergoeding dan niet voldoende is en dat de overheid inderdaad moet nadenken over scholingsbudget voor werkenden. Pieter Heerma (CDA) stelde voor om naast sparen voor pensioen ook sparen voor opleiding in te voeren. En Bas van ’t Wout (VVD) sloot aan bij Koolmees met een vurig pleidooi om al lang voor dreigend ontslag over omscholing na te denken. Paul Ulenbelt (SP) zag het meeste heil in speciale vakcentra die mensen binnen hun eigen sector omscholen naar nieuw werk.

Het Nationale Arbeidsmarktdebat werd gehouden tijdens het ABU Congres. Meer weten over het congres? Kijk op www.abucongres.nl.

Lees meer
Luister naar het Arbeidsmarktdebat Delen

Sprekers

Pieter Heerma

Politicoloog

Woordvoerder Sociale Zaken namens het CDA. Werkte voorheen als hoofd corporate communicatie bij zorgverzekeraar De Friesland.

John Kerstens

Jurist

Lid Tweede Kamer voor de PvdA. Specialismen: arbeidsmarkt en handhaving van de sociale verzekeringswet in internationaal verband.

Wouter Koolmees

Econoom

Lid van de Tweede Kamer voor D66. Fractiewoordvoerder over financiën, de euro en financiële markten.

Paul Ulenbelt

Psycholoog

Woordvoerder Sociale Zaken voor de SP. Eerder werkte hij bij vakbond FNV, onder meer als directeur van de Bureau Beroepsziekten.

Linda Voortman

Literatuurwetenschapper

Woordvoerder Sociale Zaken voor GroenLinks. Portefeuille omvat verder: zorg, binnenlandse zaken en emancipatie.

Bas van ’t Wout

Historicus

Woordvoerder Sociale Zaken voor de VVD. Hij was politiek assistent van toenmalig staatssecretaris van onderwijs Mark Rutte.

Rens de Jong

Presentator, journalist, dagvoorzitter

Presentator BNR Nieuwsradio en RTL Z. Gespecialiseerd in innovatie, ondernemerschap en human capital.

Bekijk alle 7 sprekers

Locatie

Fokker Terminal

Binckhorstlaan 249, 2516 BB Den Haag

Plan uw route

De Fokker Terminal is de voormalige school voor luchtvaarttechniek heeft een grote metamorfose ondergaan. De locatie is door de ligging nabij de snelwegen A4 en A12 zeer goed bereikbaar en beschikt over 400 parkeerplaatsen.

De Fokker Terminal is uitstekend bereikbaar per auto en per openbaar vervoer. Klik hier voor gedetailleerde routebeschrijving.